Archief

Grachtstraat 42. Het klein schildersobservatorium van Job Hansen

De tentoonstelling Grachtstraat 42 – het klein schildersobservatorium van Job Hansen is de eerste die onder verantwoording van de nieuwe directeur-conservator, Han Steenbruggen, wordt gerealiseerd.

Vrijwel direct nadat Job Hansen (1899-1960) in 1933 met zijn gezin intrek neemt in een kleine arbeiderswoning aan de Grachtstraat 42 te Groningen, begint hij met het maken van schilderijen van zijn directe omgeving. Vanuit het door hem zelf  ontworpen atelier op de eerste verdieping van zijn woning schildert hij telkens weer het uitzicht over het Noorderplantsoen, de grachtvijver en de aangrenzende straten en huizen in een stijl die het midden houdt tussen een kleurrijk impressionisme en een primitief georiënteerd expressionisme. Binnen de Groninger schilderkunst blijft hij tot aan zijn dood een bijzondere eenling, die in de jaren vijftig als een van de weinige Ploegkunstenaars van het eerste uur aansluiting wist te vinden bij de eigentijdse moderne kunst. In 1953 kreeg hij als eerste levende noordelijke kunstenaar een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum. Museumdirecteuren als Willem Sandberg, Jos de Gruyter en Hans Paalman deden er alles aan om zijn werk een bredere bekendheid te geven. Zijn terughoudendheid om naar buiten te treden en zijn verbondenheid met zijn geboortestad stonden een beslissende doorbraak echter in de weg. Binnen de Groningse kunstscène groeide hij postuum uit tot een welhaast mythische figuur. Jonge schilders als Siep van den Berg, Fie Werkman, Abe Kuipers, Han Jansen, Jo van Dijk en Martin Tissing zagen in hem de artistieke erfgenaam van Hendrik Werkman en de verpersoonlijking van het vrijgemaakte kunstenaarschap. In zijn even kwetsbare, naïeve natuurlyriek en zinderende kleurexpressies vonden zij het Groningse antwoord op de gedurfde verfexplosies van Karel Appel, de monumentale vormdeformaties in het latere werk van Gerrit Benner en de ingetogen, melancholische poëzie van Jaap Nanninga. In 1989 verscheen de eerste monografie over zijn werk van de hand van niemand minder dan Prof. dr. Henk van Os. ‘Hansens schilderijen getuigen van een even intens als uitzonderlijk observatievermogen’, oordeelt hij. ‘Hij ziet aspecten van de werkelijkheid – het licht op een dak, het groen van een boom. Zijn schilderijen gaan over die observaties. Zich verdiepen in Hansens kunst betekent een nieuwe mogelijkheid om naar de werkelijkheid te kijken. Juist die oeroude functie van kunst hadden velen in de jaren vijftig vergeten.’

De tentoonstelling Grachtstraat 42 – het klein schildersobservatorium van Job Hansen laat een ruime selectie zien van de schilderijen die Hansen van 1933 tot 1960 maakte van het uitzicht van zijn atelier. Daarnaast worden werken getoond van bevriende Ploegkunstenaars als Hendrik Werkman, Jan Wiegers, Jan Altink en Jan van der Zee, die Hansen in de jaren twintig verzamelde en die een vaste plek vonden in zijn woning aan de Grachtstraat 42.

Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Grachtstraat 42 – het klein schildersobservatorium van Job Hansen.